ในบาง (คลองร้อยสาย)

           ในบางคลองร้อยสายตั้งอยู่ฝั่งแม่น้ำตาปีที่มีคลองเล็กคลองน้อยนับร้อยจึงได้รับ

การขนานนามว่า"คลองร้อยสาย"ชุมชนแห่งนี้ยังคงรักษาเอกลักษณ์ วิถีไทยและความเป็น

ชนบทในตัวเมือง ชาวบ้านมีไมตรีจิต พร้อมจะต้อนรับผู้มาเยือน เป็นพื้นที่ซึ่งมีศักยภาพ

ในการท่องเที่ยวสูงชมวิถีชีวิตชาวประมงและชาวสวน สัญจรได้ทั้งทางบกและทางน้ำ

ด้วยเรือหางยาว ชมการสาธิตลิงขึ้นมะพร้าว เลือกซื้อสินค้าหัตถกรรมเอกลักษณ์ท้องถิ่น

ชิมขนมจากที่แสนอร่อย    และยังได้ของฝากกลับไปบ้านอย่างมากมาย   อาทิเช่น 

น้ำส้มจาก

ตะกร้าใส่ของทำจากจาก

ใบยาสูบ

Credit : http://travel.thaiza.com

ท่องเที่ยวในบาง

ที่ตั้งและการเดินทาง : ต.บางใบไม้ อ.เมือง 

รถยนต์ส่วนตัว จากตัวเมืองสุราษฎร์ ข้ามสะพานข้ามแม่น้ำตาปี ขับตรงไปอีก 2 กม. 

สังเกตปั๊มน้ำมันไม่มียี่ห้อปากทางเข้าทางขวา เลี้ยวขวาผ่านสวนไป 200 ม.จะถึงวัดบางใบไม้ 

รถรับจ้าง ขึ้นรถตุ๊กตุ๊กในตัวเมืองสุราษฎร์ 

มอเตอร์ไซค์รับจ้าง บริเวณศาลหลักเมือง

สิ่งน่าสนใจ

วิถีชีวิตริมคลอง เริ่มต้นที่วัดบาง

ใบไม้จากนั้นเดินข้ามสะพานข้าม

คลองผ่านสวนมะพร้าวบ้านเป็น

เรือนไม้ยกพื้นหลังคาทรงปั้นหยา

มุงกระเบื้องว่าวซ่อนตัวในสวนอันร่มรื่น

แทบทุกหลังมีสะพานอยู่ที่ท่าน้ำหน้า

บ้านหากมาเที่ยวในตอนเช้าตรู่อาจได้

เห็นพระสงฆ์พายเรือมาบิณฑบาต

วัดบางใบไม้เป็นวัดเล็กๆ มีพระพุทธรูป

ปั้นจากข้าวสุกก้นบาตรอายุกว่า70ปีภายนอกหุ้มด้วยทองเหลือง 

นั่งเรือเที่ยว มีจุดเช่าเรือเที่ยวอยู่สองแห่งคือ

1.ลงเรือที่ท่าเรือกลาง คนเรือจะพาล่องไปตามเส้นทางที่กำหนดไว้ คือออกจากท่าเรือกลางเข้าคลองบางใบไม้ ไปบ้านปลายคลอง ชมการเผาถ่านจากกะลามะพร้าว และกลับมาที่จุดเดิม.

2.ลงเรือที่หน้าวัดบางใบไม้ โดยติดต่อผู้ใหญ่จรัญญา ศรีรักษ์ โทร.0-7727-3073 จะผ่านเส้นทางบางเบิดล่าง บางไผ่วนกลับมาที่วัดบางใบไม้ มีจุดที่น่าสนใจ 

Credit : http://www.thailands360.com 

จาก (Nypa)

          จาก (อังกฤษ: Nypa) เป็นพืชจำพวกปาล์มที่มีชื่อสามัญว่า Nipa Palm โดยมีการจัดอยู่

ที่ในวงศ์ย่อย  Nypoideae ซึ่งมีสกุลเดียว (Nypa) และเป็นปาล์มเพียงชนิดเดียวที่เป็นพืช

ในป่าชายเลน และมีลำต้นอยู่ใต้ดิน นับเป็นพืชเก่าแก่มากชนิดหนึ่ง ที่มีซากดึกดำบรรพ์

อายุถึง 70 ล้านปี จากพบได้ทั่วไปในเอเชียใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งในบริเวณน้ำจืด

และน้ำกร่อย ที่มีน้ำเค็มขึ้นถึง มักจะขึ้นเป็นดงขนาดใหญ่ เรียกว่า ป่าจาก หรือดงจาก จากสามารถ

เติบโตได้ดีในดินโคลน ตามป่าชายเลน หรือบริเวณริมคลองที่มีไม้ให้ร่มเงาปะปนอยู่ด้วย มักอยู่

ในช่วงที่มีน้ำจืดและน้ำกร่อยปนกัน แต่บนบกที่น้ำท่วมถึงก็พบจากได้บ้างเช่นกัน หากดินไม่แห้ง

นานจนเกินไป

Credit : http://th.wikipedia.org

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของจาก

       จากเป็นพืชที่มีลำต้นอยู่ใต้ดิน ต้นตั้งตรง ใบแทงขึ้นจากกอ ช่อดอกแทงเป็นงวงออกมา

จากกาบใยส่วนที่เราเห็นของจาก คือส่วนใบและช่อดอกเท่านั้น ที่โคนใบมีกะเปาะอากาศ 

ช่วยพยุงให้ใบชูขึ้นเหมือนชูชีพ ส่วนกาบใบนี้บางครั้งเรียก "พอนใบ" ส่วนช่อดอกที่แทงออกมา

เรียก "นกจาก" ใบที่โผล่ขึ้นมานั้น อาจชูขึ้นไปสูงได้ถึง 9 เมตร โดยไม่มีส่วนของลำต้นให้เห็นเลย

ดอกของปาล์มเป็นลักษณะช่อ สีเหลืองแสด กลม ดอกตัวเมียที่ปลาย ดอกตัวผู้อยู่ตรงโคนช่อดอก

ส่วนผลนั้นมีเปลือกแข็งกระจุกเป็นทะลายหลายผล เปลือกสีน้ำตาล เรียกว่า "โหม่งจาก" ข้างในมี

เนื้อเมล็ดสีขาว มีปริมาณเนื้อไม่มากนัก รับประทานได้ รสชาติคล้ายลูกตาลสด เมื่อสุกเต็มที่ผลจะ

แยกจากกลุ่ม ลอยน้ำ สามารถแพร่พันธุ์ไปได้ไกลๆ บางครั้งก็แตกหน่อขณะยังลอยน้ำ

Credit : http://th.wikipedia.org

ประโยชน์ของใบจาก

ใบจาก

     
       ใบจากมีลักษณะคล้ายใบมะพร้าว แต่มีความเหนียว และกว้างกว่า ทำให้สามารถใช้นำมา

เย็บเป็นตับ เรียกว่า "ตับจาก" แล้วนำไปมุงหลังคา กันแดดกันฝนได้เป็นอย่างดี แม้ว่าจะใช้

งานไปนาน ใบจากกรอบ เปลี่ยนจากสีเขียวเข้ม เป็นสีเหลือง สีน้ำตาล กระทั่งเกือบเป็นสีดำ แต่

ก็ยังคงกันฝนและแดดได้ จนกว่าจะแห้งกรอบและผุไป คำว่า "หลังคาจาก" หรือ "หลังคามุง

จาก" จึงเป็นที่รู้จักกันดีในสังคมไทย การใช้ใบจากมุงหลังคายังคงนิยมใช้จนปัจจุบัน โดย

เฉพาะในแถบที่อยู่ใกล้ลำคลองและที่ราบลุ่มมีต้นจากชุกชม

ใบจากยังมีประโยชน์ใช้ห่ออาหาร ที่เรียกว่า ขนมจาก ซึ่งเป็นขนมที่ทำจากแป้้ง น้ำตาล และ

มะพร้าวผสมกันจนเหลวได้ที่ แล้วนำห่อด้วยใบจาก ปิ้งบนไฟ ก็จะได้ขนมจากที่อร่อย มีกลิ่น

หอม รสชาติดี เป็นขนมไทยอีกอย่างหนึ่งที่รู้จักกันดี แม้อาจมีการใช้ใบมะพร้าวมาห่อ แต่ก็ได้

รสชาติที่ไม่อร่อยอย่างการใช้ใบจากจริงๆ

ใบจากที่ยังไม่แก่ หากยังใช้เป็นใบห่อยาสูบได้ โดยลอกใบจากที่ตากแห้งแล้วออกเป็น

แผ่บางๆ แล้วตัดให้พอดีสำหรับมวนยาสูบ

Credit : http://th.wikipedia.org

จักสานหมวกใบจาก

                                                                                 

     



ชื่อ จักสานหมวกใบจาก

ประเภทและลักษณะประเภทจักสาน

ประวัติความเป็นมา

             จักสาน แยกความหมายคำได้คือ จัก หมายถึงการนำวัสดุมาทำให้เป็นเส้น เป็นแฉก หรือริ้ว 

ส่วนคำว่า สาน หมายถึงการนำเอาวัสดุที่เตรียมแล้วมาสานประดิษฐ์ให้เป็นรูปร่างและลวดลายต่างๆ

             การจักสานหมวกใบจากถือเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างหนึ่งที่นำวัสดุจากธรรมชาติมาประดิษฐ์เป็น

เครื่องใช้ก่อให้เกิดประโยชน์และยังเป็นการสร้างรายได้ให้แก่ครอบครัวอีกทางหนึ่งด้วย

วัสดุที่ใช้

๑. เข็มเย็บกระสอบ ยาวขนาด ๑๔ เซนติเมตร

๒. เชือกฟาง

๓. มีด

๔. ใบจาก

วิธีทำ

๑. ตัดใบจากให้มีขนาดที่เท่าๆกันและนำเชือกฟางสอดในเข็มเย็บ

๒. พับโคนของใบจากประมาณ ๒ นิ้ว ซ้อนใบจากแล้วเย็บด้วยเชือกฟางเรียงติดกัน

๓. วางฐานที่เย็บเสร็จแล้วกับพื้น จัดปลายของใบจาก

๔. จากนั้นรวบปลายใบจากแล้วหมุนปลายให้แผ่ออก

๕. ใช้เชือกฟางมัดใบจากให้แน่น

๖. จากนั้นพับปลายใบจากลงมาแล้วใช้เชือกฟางเย็บอีกสองชั้น เพื่อให้เป็นรูปทรงของหมวก

๗. ตัดปลายใบจากที่ยาวออกตกแต่งให้สวยงาม ก็จะได้หมวกที่ทำด้วยใบจากพร้อมใช้งานทันที

ประโยชน์ของภูมิปัญญา

การนำวัสดุธรรมชาติมาทำเป็นเครื่องใช้ เช่น สานหมวก ใช้สำหรับกันแดด, สานเสื่อ ใช้สำหรับรอง นั่งพื้น เป็นต้น

Credit : www.m-culture.in.th/moc_new/album/106868

ประโยชน์ของลูกจาก

ลูกจาก

        ผลจากที่สุกแล้ว จะเป็นเยื่อสีขาว ใส นุ่ม มีรสหวาน นิยมรับประทานเป็นของหวาน 

มาช้านานดังความปรากฏใน"พระราชนิพนธ์กาพย์เห่ชมเครื่องคาวหวาน" นอกจากนี้

ในบางท้องถิ่นยังตัดปลายช่อดอกของจาก เพื่อเอาน้ำตาลจากไปทำเป็นน้ำเมา 

เช่นเดียวกับที่นิยมใช้น้ำตาลจากต้นตาลและมะพร้าว ส่วนผลอ่อนที่แตกหน่อ

จะมีจาวอยู่ข้างใน นำมารับประทานได้เช่นเดียวกับจาวตาล หรือจาวมะพร้าว 

ส่วนกลีบดอกนั้นนำไปเป็นส่วนผสมของชาสมุนไพรได้

Credit : http://th.wikipedia.org

ขนมจาก

      ขนมจาก   เป็นขนมไทยพื้นบ้านตามหมู่บ้านหรือตำบลแถวๆ ที่ปลูกต้นจาก ตัวอย่างเช่น

 จ.สมุทรปราการ, จ.สมุทรสงคราม, จ.สุราษฎร์ธานี, จ.นครศรีธรรมราช เป็นต้น เป็นขนมที่ทำ

ขึ้นมาจากแป้งข้าวเหนียว ส่วนมากนิยมใช้ข้าวเหนียวดำ น้ำตาลมะพร้าว มะพร้าวทึนทึก

หรือมะพร้าวอ่อนขูดหยาบๆ และใส่เกลือเล็กน้อย ผสมกันจนเหลวได้ที่ แล้วนำไปห่อ

ด้วยใบจาก ปิ้งบนเตาไฟ ได้ขนมจากที่มีกลิ่นหอม รสชาติดี

Credit : http://www.bloggang.com

ส่วนประกอบในการทำขนมจาก

1. แป้งข้าวเหนียวดำ 250 กรัม 

2. แป้งข้าวเจ้า 220 กรัม

3. น้ำตาลมะพร้าว 200 กรัม

4. น้ำตาลทราย 300 กรัม

5. กะทิ ½ - ¾ ถ้วย

6. เนื้อมะพร้าวทึนทึกหรือมะพร้าวอ่อนขูดขาวเป็นเส้นๆ 1 ลูก

7. เกลือ 1/2 - 1 ช้อนชา

8.ใบจาก และไม้กลัด

                                                                                 Credit : http://www.bloggang.com

วิธีทำขนมจาก

1. ผสมส่วนผสม นำแป้งข้าวเหนียว น้ำตาลมะพร้าว และมะพร้าวที่ขูดไว้ มานวดให้เข้ากัน

 เติมน้ำทีละน้อย นวดแป้งให้เหลวพอประมาณ สังเกตได้จากเวลาตักแล้วไม่ไหล

2. ตัดใบจากทั้งด้านหัวและด้านท้ายให้ได้ใบจากยาวประมาณ 10 นิ้ว เช็ดทำความสะอาดใบจาก

ให้สะอาดและแห้ง

3. ตักส่วนผสมลงใส่ในใบจากที่เตรียมไว้ หนึ่งห่อใช้สองใบจาก ห่อละประมาณ 1 ช้อนโต๊ะพูน

ใส่ส่วนผสมลงไปตามความยาวของใบจาก ปิดใบจากให้มิด อย่าใส่ให้มากเกินไป เพราะจะห่อยาก

 สุกช้าหรือข้างนอกสุกแต่ข้างในไม่สุก

4. กลัดหัวกลัดท้ายใบจาก ด้วยไม้กลัด หรือเย็บด้วยลวดเย็บกระดาษ สำหรับตรงกลางขนมจาก

ไม่ต้องกลัด

5. ปิ้งบนไฟเตาถ่าน ไฟอ่อนๆอย่าแรง เพราะไม่เช่นนั้นใบจากจะไหม้กรอบ และขนมจะไหม้ด้วย

เวลาย่างจะต้องหมั่นกลับขนมจากไปมาจนสุก ปกติขนมจากจะไหม้ไฟตรงส่วนกลาง ส่วนหัว

และท้ายจะยังเป็นใบเขียว

Credit : http://www.bloggang.com

วิธีเลือกซื้อขนมจาก

ขนมจาก ที่ปิ้งใหม่ๆ จะมีสีเขียวของใบจากปนรอยไหม้บนใบจาก เนื้อขนมจะไม่เป็นยาง

 เมื่อชิมดู จะมีรสหวาน มัน หอม แต่หากเป็นขนมจาก เก่าค้างคืนเกิน 2 คืน ใบจากจะแห้งสีน้ำตาล

 เนื้อขนมจะมียางยืด ซึ่งไม่ควรรับประทานราคาขายขนมจาก ขายเป็นมัด มัดละ 7 - 10 อัน

 ราคาขายส่วนใหญ่ 20 บาท / มัด

                                                                      Credit : http://www.bloggang.com

เคล็ดลับในการทำขนมจาก

1. ใช้น้ำตาลมะพร้าว และเนื้อมะพร้าวอ่อน ผสมในขนมจาก จะได้ขนมจากที่มีกลิ่นหอม และอร่อย

2.ควรทาน้ำมันบางๆ บนใบจากเล็กน้อย เพื่อไม่ให้ขนมจาก ติดใบจาก 

3. อาจปรับปรุงสีของขนมจากด้วยวัสดุจากธรรมชาติ เมื่อใช้ข้าวเหนียวขาวปรุงขนมจาก

- ใบเตย ให้สีเขียว เลือกใบเตยหอม ที่มีใบโต ไม่มีแมลงเจาะ โดยหั่นใบเตยเป็นฝอย 

แล้วโขลกหรือปั่นใส่น้ำเล็กน้อย ให้ละเอียด กรองเอาแต่น้ำใบเตย

- กาบมะพร้าว ให้สีดำ ใช้กาบมะพร้าวแก่ เผาไฟให้ไหม้ จนเป็นสีดำทั้งชิ้น แช่ในน้ำจนน้ำ

มีสีดำกรองด้วยผ้ากรองเอากากออกให้หมด

- ขมิ้น ให้สีเหลือง และมีกลิ่นขมิ้น ทุบขมิ้นให้แตก ห่อผ้าแล้วนำไปแช่กับน้ำให้น้ำมีสีเหลือง 

- ดอกอัญชัน ให้สีม่วงคราม ใช้ดอกอัญชันใส่ในน้ำเดือด แช่ดอกอัญชันสักครู่ บีบคั้น

ให้น้ำสีครามออกมา กรองเอากากออก หยดน้ำมะนาวลงไป สีจะเปลี่ยนเป็นสีม่วง 

- กระเจี๊ยบ ให้สีแดง ใช้ส่วนที่เป็นกลีบหุ้มผล นำมาต้มกับน้ำ กรองเอากากออก

Credit : http://www.bloggang.com

ภาคผนวก

               ในการเดินทางไปในบาง นิยมเดินทางทางเรือ เพื่อเป็นการชมบรรยากาศอย่างใกล้ชิด

ใบจากนอกจากจะใช้ห่อขนมจากแล้ว ยังสามารถนำมาทำเป็นเครืองจักสานได้หลายชนิด 

 เช่น ตะกร้าใส่ของ   หมาต้อ  เป็นต้น

ในสมัยก่อนที่ยังไม่มีบุหรี่ สมัยนั้นนิยมนำใบจากมาตาก แล้วเอาก้านออกจากนั้นนำมาฉีกเป็นแผ่น

ตามที่ต้องการ แล้วนำมาม้วน ติดไฟที่ปลาย แล้วนำมาสูบ นั้นคือบุหรี่สมัยก่อนนั้นเอง

นอกจากใบจากนั้น ลูกจากยังสามารถนำมาทำน้ำส้มจากได้อีกด้วย